Rothenburg ob der Tauber wordt vaak het best bewaarde middeleeuwse stadje van Duitsland genoemd, en wie er voor het eerst doorheen loopt, gelooft dat meteen. De stad ligt hoog boven de rivier de Tauber, wat de toevoeging “ob der Tauber” verklaart, en is vrijwel volledig omsloten door een middeleeuwse stadsmuur met tientallen torens en poorten.
Waar veel oude Duitse binnensteden tijdens de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest raakten, bleef Rothenburg grotendeels gespaard, en wat wel beschadigd raakte, is na de oorlog zorgvuldig in oude staat hersteld, mede dankzij een gebrek aan geld voor grootschalige moderne verbouwingen dat de stad onbedoeld heeft beschermd tegen wildgroei. Dit artikel zet de belangrijkste bezienswaardigheden op een rij, samen met praktische tips om de drukte een beetje voor te blijven.
Lees ook: Franken Duitsland: vakwerk, wijnheuvels en tijdloze cultuur
Het Plönlein: het bekendste plaatje van Rothenburg
Geen bezoek aan Rothenburg is compleet zonder een stop bij het Plönlein, een klein driehoekig pleintje met een fontein en een scheefgezakt vakwerkhuisje, geflankeerd door de Siebersturm en de Kobolzeller Tor. Het plaatje is zo herkenbaar dat het als voorbeeld diende voor het dorpje in de Disney-klassieker Pinokkio uit 1940, en vrijwel iedere bezoeker verlaat de stad met een foto van precies deze hoek.
Vlak bij het Plönlein ligt bovendien het uitzichtpunt “An der Eich”, met een net zo mooi zicht op de stad en het dal, maar met aanzienlijk minder mensen om je heen. Overdag is het Plönlein zelf meestal druk met fotograferende bezoekers; wie het plein liever wat rustiger wil zien, komt vroeg in de ochtend of laat op de avond langs, wanneer het licht bovendien nog mooier op de gevels valt.
Marktplatz en het Meistertrunk-verhaal
Het Marktplatz vormt het hart van de oude stad en wordt omringd door statige patriciërshuizen, met het Rathaus als blikvanger. Het gebouw combineert een gotisch gedeelte met een latere renaissancegevel, en wie de 220 treden naar de toren beklimt, wordt beloond met een weids uitzicht over de daken van de stad en het Taubertal. Aan de noordzijde van het plein staat de Ratstrinkstube, waar elk heel uur tussen tien en tien uur ’s avonds twee luikjes opengaan voor een klein schouwspel: de legende van de Meistertrunk.
Volgens het verhaal redde burgemeester Nusch de stad tijdens de Dertigjarige Oorlog door in één teug een reusachtige beker van 3,25 liter wijn leeg te drinken, een weddenschap met de belegerende generaal Tilly die de stad van verwoesting zou hebben gered. Het verhaal is waarschijnlijk grotendeels verzonnen, maar wordt sinds 1881 elk jaar met Pinksteren nagespeeld tijdens een historisch schouwspel, en sinds 2014 staat het zelfs op de Duitse lijst van immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO.
De stadsmuur en de torens: wandelen door de geschiedenis
Rothenburg telt meer dan veertig torens langs de vrijwel volledig intact gebleven stadsmuur, en een groot deel van de muur is via een overdekte weergang te belopen, gratis toegankelijk en zonder wachtrij. De wandeling langs de muur biedt steeds wisselende uitzichten over de vakwerkhuizen en tuinen binnen de stad, en is een van de beste manieren om een gevoel te krijgen voor hoe groot en goed verdedigd de stad ooit was.
Bij het Burgtor, aan de westkant van de stad, ligt de Burggarten, aangelegd op de plek waar ooit een kasteel stond dat de basis vormde voor de stichting van Rothenburg; van dat kasteel zelf rest alleen nog de poort. Vanuit de tuin is een van de mooiste vergezichten over het Taubertal te vinden, met de rivier die zich diep beneden door het groen slingert.
St.-Jakobskerk en het Heilig Bloedaltaar
De St.-Jakobskerk, de grootste kerk van de stad, dateert uit de veertiende eeuw en is een fraai voorbeeld van gotische bouwkunst. Binnen bevindt zich het absolute hoogtepunt: het Heilig Bloedaltaar van Tilman Riemenschneider, een van de belangrijkste laatgotische beeldhouwers van Duitsland. Het altaar toont een gedetailleerde uitbeelding van het Laatste Avondmaal en geldt als een van de mooiste houtsnijwerken uit die periode, met een fijnheid van detail die ook na eeuwen nog indruk maakt op bezoekers.
Nachtwaker-rondleiding: Rothenburg na zonsondergang
Wie Rothenburg echt wil leren kennen, doet er goed aan om ’s avonds een rondleiding met de nachtwaker te volgen. Verkleed in een lange, zwarte mantel met steek, hoorn en hellebaard neemt de nachtwaker bezoekers mee door de donkere straatjes, met verhalen over brandgevaar, straffen voor dronkaards en het dagelijks leven binnen de stadsmuren.
De bekendste nachtwaker van Rothenburg wordt zelfs internationaal geroemd om zijn optredens en weet met droge humor en theatrale pauzes een zaal moeiteloos stil te krijgen.
Los van de rondleiding is een avondwandeling door Rothenburg sowieso aan te raden: zodra de dagjesmensen zijn vertrokken, verstomt het internationale stemmengeroezemoes en krijgt de stad een veel stillere, bijna filmische sfeer.
Leestip: Met de auto op vakantie naar Duitsland
Praktische tips: wanneer ga je
Rothenburg trok voor de coronapandemie jaarlijks meer dan twee miljoen bezoekers, en die drukte is inmiddels weer helemaal terug, vooral rond het middaguur en in het weekend.
Wie de stad rustiger wil ervaren, komt het beste vroeg in de ochtend aan, voordat de dagtochten uit Neurenberg en München arriveren, of blijft juist een nacht over om de avond en vroege ochtend mee te pakken.
Auto’s zijn welkom bij parkeerplaatsen net buiten de stadsmuur, van waaruit je via een van de poorten de oude stad in loopt; binnen de muren geldt een maximumsnelheid van twintig kilometer per uur.
In de adventsperiode verandert de stad in een sfeervol winterwonderland met de Reiterlesmarkt, een van de oudste kerstmarkten van Duitsland, terwijl het Meistertrunk-festival met Pinksteren en het Taubertal-festival in augustus voor extra levendigheid zorgen buiten het gewone toeristenseizoen.
Voor de lekkere trek onderweg zijn Schneeballen de lokale specialiteit: een kruimeldeeg gebak in verschillende smaken, verkrijgbaar bij vrijwel elke bakkerij rond het marktplein.