Franken ligt in het noorden van Beieren, maar voelt in veel opzichten anders aan dan de rest van de deelstaat: minder Alpen en biertuinen, meer wijngaarden, vakwerk en rustige rivierstadjes. De streek strekt zich uit langs de Main, omringd door de Rhön, het Steigerwald en het Taubertal, en combineert barokke steden met glooiende wijnheuvels en dorpen die eeuwenlang nauwelijks lijken te zijn veranderd. Waar veel Duitse regio’s om één ding bekendstaan, zoals bergen of bier, weet Franken cultuur, wijn en architectuur in bijna elke plaats moeiteloos te combineren. Voor wie Duitsland verder wil verkennen dan de bekende Alpenroutes en drukke steden als München of Berlijn, is Franken een regio die zich langzaam laat ontdekken, met genoeg te zien voor zowel een stedentrip als een rustige rondreis van meerdere dagen.
Leestip: 20x de mooiste kastelen van Duitsland
Würzburg: de wijnhoofdstad aan de Main
Würzburg geldt als het hart van Franken en dankt die status vooral aan de Residenz, het barokke paleis dat in een apart artikel op deze site al uitgebreid aan bod komt vanwege het grootste geschilderde plafondfresco ter wereld. Los van dit monument is Würzburg vooral een stad om te beleven: studenten, wijncafés en een ontspannen ritme geven het centrum een levendige sfeer die minder statisch aanvoelt dan je van een barokstad zou verwachten. De Alte Mainbrücke, de oudste brug van de stad, wordt weleens het Frankische antwoord op de Ponte Vecchio genoemd: aan weerszijden van de brug staan kleine Brückenschoppen, waar bezoekers een glas lokale wijn drinken met uitzicht op de vesting Marienberg. Die vesting zelf is met een korte klim te bereiken en biedt een van de mooiste vergezichten over de stad en de omliggende wijngaarden, en op weg naar boven passeer je de kleine bedevaartskerk Käppele, die vanaf de overkant van de rivier al van ver te zien is.
Ook leuk: 6x de beste wijnstreken in Duitsland
Bamberg: een stad op zeven heuvels
Bamberg, net als Würzburg UNESCO-werelderfgoed, is gebouwd op zeven heuvels en heeft een oude binnenstad die nauwelijks is veranderd sinds de middeleeuwen. Smalle straatjes leiden langs vakwerkhuizen en barokke gevels naar pleinen waar het leven zich rustig afspeelt, met het oude stadhuis als absoluut hoogtepunt: het gebouw staat letterlijk midden in de rivier de Regnitz, gebouwd op een kunstmatig eilandje omdat de bisschop destijds weigerde grond af te staan voor een raadhuis. In de kathedraal van Bamberg staat de Bamberger Reiter, een mysterieus middeleeuws ruiterbeeld waarvan de identiteit tot op vandaag onderwerp van discussie is onder historici en kunsthistorici. Bamberg is daarnaast een bierstad van formaat, met negen traditionele brouwerijen binnen de stadsgrenzen en Rauchbier, een gerookt bier met een herkenbare, rokerige smaak, als absolute specialiteit die niet iedereen in één keer weet te waarderen, maar die het proberen zeker waard is.
Rothenburg ob der Tauber en de vakwerkroute
Rothenburg ob der Tauber lijkt zo uit een prentenboek te komen, met een vrijwel volledig bewaard middeleeuws centrum, stadsmuren die nog rondom te belopen zijn en vakwerkhuizen in vrijwel elke straat. Het stadje ligt aan de Romantische Straße, maar vormt ook een belangrijk knooppunt van de Deutsche Fachwerkstraße, een route die tal van dorpen en steden verbindt waar traditionele bouwkunst nog springlevend is. Reizigers die de tijd nemen om van de hoofdroute af te wijken, ontdekken onderweg kleinere plaatsen als Dinkelsbühl, die minstens zo indrukwekkend zijn als de bekendere namen, maar zonder de drukte die Rothenburg in het hoogseizoen kent, vooral rond de kerstmarkt die de stad wereldwijd bekend heeft gemaakt.
De wijnheuvels van Franken: Silvaner en de Bocksbeutel
In tegenstelling tot veel andere Duitse regio’s staat Franken vooral bekend om zijn wijn, met de Silvaner-druif als absolute ster. Nergens anders ter wereld wordt deze druif op zo’n grote schaal tot topkwaliteit verwerkt, met wijnen die steviger, droger en minder aromatisch zijn dan de bekendere Riesling uit streken als de Moezel. De wijngaarden liggen voornamelijk langs de Main en zijn zijrivieren, met beroemde wijnbergen als de Würzburger Stein, ooit al geprezen door Goethe, en het dorpje Escherndorf, waar de zonnige hellingen en kalkrijke bodem voor bijzonder rijke Silvaners zorgen. Herkenbaar aan de wijn uit Franken is de Bocksbeutel, een platte, ronde fles die de stad Würzburg in de achttiende eeuw verplicht stelde voor de beste wijnen uit de eigen stadswijngaarden en die tot op vandaag het handelsmerk van de regio is gebleven.
Lees ook: Wijnroutes aan de Moezel: eenontdekkingstocht langs, wijn, dorpen en rivieren
Fränkische Schweiz: natuur tussen de wijnheuvels
Wie na de steden en wijngaarden nog tijd overheeft, vindt ten oosten van Bamberg de Fränkische Schweiz, een karstlandschap met meer dan duizend grotten en opvallende rotsformaties. Het gebied is populair bij wandelaars en klimmers, maar staat minstens zo bekend als de regio met de hoogste brouwerijdichtheid ter wereld: in de kleine dorpjes van de Fränkische Schweiz brouwt vrijwel elk gehucht zijn eigen bier, vaak nog volgens traditionele methodes die al generaties binnen dezelfde familie worden doorgegeven.
Van de barokke pracht van de Würzburger Residenz tot de vakwerkstraatjes van Rothenburg en de Silvaner-wijngaarden langs de Main: Franken laat zien dat Duitsland buiten de bekende Alpenroutes minstens zo veel te bieden heeft. Voor wie een rondreis plant, is een route van Würzburg via de wijndorpen langs de Main naar Bamberg en de Fränkische Schweiz een logische opbouw, met genoeg ruimte om onderweg spontaan af te wijken naar een van de kleinere vakwerkdorpen die de streek rijk is.