Duitsland telt naar schatting meer dan twintigduizend kastelen, burchten en paleizen, verspreid over het hele land, van piepkleine waterburchten in Nedersaksen tot enorme barokke residenties in het oosten. Van het wereldberoemde sprookjeskasteel dat model stond voor Disney tot verborgen burchtruïnes die nauwelijks een vermelding op de kaart krijgen: de variatie is enorm. Sommige kastelen zijn eeuwenlang onafgebroken bewoond gebleven, andere zijn tijdens oorlogen verwoest en pas in de negentiende eeuw met veel romantische fantasie herbouwd. Deze 20 kastelen zijn verdeeld over de belangrijkste regio’s van Duitsland en vormen een mix van iconische publiekstrekkers en minder bekende parels die minstens zo de moeite waard zijn, van een dramatische rotsburcht boven de Rijn tot een sprookjesachtig jachtslot midden in een meer.
Beieren: sprookjeskastelen en koninklijke residenties
Geen regio in Duitsland heeft zoveel beroemde kastelen bij elkaar als Beieren, grotendeels dankzij de bouwwoede van koning Ludwig II in de negentiende eeuw, die zijn koninkrijk in de loop van zijn korte regeerperiode omvormde tot een openluchtmuseum van romantische architectuur.
Schloss Neuschwanstein
Neuschwanstein is het bekendste kasteel van Duitsland en diende als inspiratie voor het kasteel van Doornroosje in Disneyland. Koning Ludwig II liet het bouwen als persoonlijk toevluchtsoord, met torens, erkers en een dramatische ligging op een rotspunt boven het dal, maar overleed onder mysterieuze omstandigheden voordat het kasteel volledig af was. Van de meer dan tweehonderd geplande vertrekken werden er uiteindelijk maar veertien afgebouwd, waardoor grote delen van het kasteel tot op de dag van vandaag nooit zijn ingericht. Jaarlijks trekt Neuschwanstein miljoenen bezoekers, wat het inmiddels tot een van de meest bezochte kastelen van heel Europa maakt, en in de zomer is een tijdslot voor een rondleiding dan ook geen overbodige luxe. Het uitzicht vanaf de nabijgelegen Marienbrücke, een voetgangersbrug hoog boven een ravijn, geldt als het beroemdste plaatje van het kasteel en trekt op zonnige dagen minstens zoveel bezoekers als het kasteel zelf.
Schloss Hohenschwangau
Op een steenworp afstand van Neuschwanstein ligt Hohenschwangau, waar Ludwig II zijn jeugd doorbracht en waar zijn vader, koning Maximiliaan II, het kasteel liet herbouwen op de fundamenten van een middeleeuwse burcht. Het kasteel is minder overdadig dan zijn beroemde buurman, maar geeft een intiemer beeld van het dagelijks leven van de Beierse koninklijke familie in de negentiende eeuw, met originele meubels en muurschilderingen die de kamers nog altijd sieren. Vanaf het terras van Hohenschwangau is bovendien een van de mooiste uitzichten op Neuschwanstein zelf te vinden, wat de twee kastelen tot een vaste combinatie op één dag maakt.
Schloss Linderhof
Linderhof is het enige kasteel dat Ludwig II daadwerkelijk voltooid zag worden, verscholen in een afgelegen dal in de Beierse Alpen. Het kasteel is kleiner dan Neuschwanstein, maar overtreft het qua interieurpracht, met vergulde ornamenten die geïnspireerd zijn op het Franse Versailles en een spiegelkabinet dat de ruimte optisch eindeloos laat lijken. In de tuinen ligt bovendien een kunstmatige grot, gebouwd als decor voor een opera van Wagner, compleet met een verlicht meertje waar de koning zich in een gouden bootje liet ronddrijven, en een verwarmingssysteem dat destijds tot de meest geavanceerde techniek van Europa behoorde. Ludwig II woonde grotendeels teruggetrokken op Linderhof en ontving er slechts een handvol vertrouwelingen.
Veste Coburg
De Veste Coburg, ook wel de Frankische Bastille genoemd vanwege de imposante ommuring, is een van de grootste burchten van Duitsland. Maarten Luther verbleef er maandenlang in ballingschap tijdens de Rijksdag van Augsburg, en de burcht combineert een indrukwekkende verdedigingsarchitectuur met kunstcollecties in het interieur, waaronder een van de grootste verzamelingen historische wapens en harnassen van Duitsland.
Residenz Würzburg
De Residenz Würzburg is geen middeleeuwse burcht maar een barok paleis, ontworpen door de architect Balthasar Neumann en voorzien van het grootste geschilderde plafondfresco ter wereld, gemaakt door de Venetiaanse meester Giovanni Battista Tiepolo. Het complex staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst en geldt als een van de mooiste voorbeelden van barokke bouwkunst in Duitsland, met een trappenhuis dat door velen als het mooiste van heel Europa wordt beschouwd.
Baden-Württemberg: burchten op de heuveltoppen
Het zuidwesten van Duitsland kent een andere burchtstijl dan de sprookjeskastelen van Ludwig II: hier overheersen oudere, robuustere burchten die vaak dienden als machtsbases van adellijke families.
Schloss Heidelberg
De ruïne van Schloss Heidelberg torent boven de gelijknamige universiteitsstad uit en is een van de meest bezochte kastelen van Duitsland. Het complex combineert gotische en renaissance-elementen, deels vervallen door oorlogen en blikseminslagen, wat het kasteel juist een romantische, ongepolijste uitstraling geeft die al eeuwenlang dichters en schilders heeft geïnspireerd. In de kelders staat het Heidelberger Fass, een van de grootste wijnvaten ter wereld met een capaciteit van meer dan tweehonderdduizend liter. Vanaf het terras is bovendien een van de mooiste vergezichten over de rivier de Neckar en de oude binnenstad te vinden, en met een korte kabelbaanrit is het kasteel eenvoudig vanuit het centrum te bereiken.
Burg Hohenzollern
Burg Hohenzollern, bakermat van de gelijknamige Pruisische koningsdynastie, ligt dramatisch op een geïsoleerde bergtop en is van kilometers afstand al te zien, vooral wanneer ochtendmist in het dal onder de burcht blijft hangen. Het huidige kasteel dateert grotendeels uit de negentiende eeuw en combineert neogotische architectuur met een verzameling kroonjuwelen en historische stukken van de Hohenzollern-familie, waaronder de kroon van de laatste Pruisische koning.
Schloss Lichtenstein
Schloss Lichtenstein, bekend als het sprookjeskasteel van Württemberg, ligt op een rotspunt met een adembenemend uitzicht over de Zwabische Alb en werd gebouwd nadat een graaf geïnspireerd raakte door een gelijknamige negentiende-eeuwse ridderroman. Het kasteel is kleiner en minder bekend dan Neuschwanstein, maar minstens zo fotogeniek, met een authentieke ophaalbrug en middeleeuwse wapencollectie.
De Rijnvallei: burchten langs de rivier
Het dal van de Rijn tussen Koblenz en Bingen staat vol met kastelen en burchtruïnes en is niet voor niets UNESCO-werelderfgoed, met soms wel drie of vier burchten binnen enkele kilometers van elkaar zichtbaar vanaf de rivier.
Burg Eltz
Burg Eltz, verscholen in een zijdal van de Moezel, behoort tot de best bewaarde middeleeuwse kastelen van Duitsland en is al ruim 800 jaar onafgebroken in bezit van dezelfde familie, verdeeld over meerdere takken die elk hun eigen woonvleugel binnen dezelfde burcht bewoonden. De burcht werd in tegenstelling tot veel andere Duitse kastelen nooit verwoest, wat het interieur een authentieke middeleeuwse sfeer geeft. De schatkamer in de kelders toont bovendien een verzameling zilverwerk en sieraden die een goed beeld geeft van de rijkdom die de familie door de eeuwen heen heeft weten te behouden.
Leestip: De Eifel ontdekken: mooiste wandelroutes en highlights
Marksburg 
De Marksburg, hoog boven het stadje Braubach aan de Rijn, is het enige kasteel in de Rijnvallei dat nooit is verwoest of herbouwd, wat het tot het meest authentieke voorbeeld van een middeleeuwse ridderburcht maakt. Een rondleiding voert langs middeleeuwse woonvertrekken, een keuken en een indrukwekkende wapenkamer, inclusief een kruidentuin die nog altijd wordt onderhouden volgens middeleeuwse methoden.
Burg Rheinfels
Bij Sankt Goar ligt Burg Rheinfels, ooit de grootste vesting van de hele Rijnvallei en nu een uitgestrekte, deels overwoekerde ruïne. De ondergrondse gangen en verdedigingswerken zijn deels te bezichtigen, wat de burcht tot een avontuurlijke bestemming maakt voor wie liever rondstruint dan een gepolijst museum bezoekt.
Reichsburg Cochem
De Reichsburg Cochem torent boven het gelijknamige stadje aan de Moezel en is, na verwoesting door Franse troepen in de zeventiende eeuw, in de negentiende eeuw in neogotische stijl herbouwd door een rijke Berlijnse zakenman. Het silhouet van de burcht boven de rivier en de wijngaarden geldt als een van de meest gefotografeerde plekken van de Moezelstreek.
Burg Rheinstein
Burg Rheinstein was een van de eerste Rijnburchten die in de negentiende eeuw werd gerestaureerd en gaf daarmee de aanzet tot de romantische herwaardering van de hele Rijnvallei. Het kasteel ligt dramatisch op een rots direct boven het water en is compact genoeg om in een uur te bezichtigen, met glas-in-loodramen en middeleeuws meubilair dat nog grotendeels intact is.
Schloss Drachenburg
Schloss Drachenburg, bij Königswinter in het Siebengebirge, is een negentiende-eeuws kasteel gebouwd door een rijke bankier. De ligging boven de Rijn, met een korte wandeling of tandradbaan naar boven, maakt het een populaire combinatie van natuur en architectuur voor een dagje uit vanuit Bonn of Keulen.
Lees ook: De mooiste vakantiebestemmingen in Duitsland
Thüringen: het kasteel van Luther
Wartburg
De Wartburg bij Eisenach staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst en is vooral bekend als de plek waar Maarten Luther, verborgen onder een valse naam als Junker Jörg, het Nieuwe Testament in tien weken tijd in het Duits vertaalde. Het kasteel combineert middeleeuwse architectuur met een rijke geschiedenis die veel verder reikt dan Luther alleen, van het middeleeuwse zangersfeest dat Wagner inspireerde tot zijn opera Tannhäuser.
Het noorden en oosten: paleizen van koningen en keizers
In het noorden en oosten van Duitsland overheersen minder middeleeuwse burchten en meer barokke paleizen, gebouwd door Pruisische en Saksische vorsten.
Schloss Sanssouci
Schloss Sanssouci in Potsdam was het zomerverblijf van Frederik de Grote en geldt als het Duitse antwoord op Versailles, al is het qua schaal bescheidener en persoonlijker van karakter, precies zoals de koning het zelf had bedoeld: een plek zonder zorgen, wat de Franse naam ook letterlijk betekent. De rococo-architectuur en de terrasvormige wijngaarden maken het paleis tot een van de mooiste van heel Duitsland. Frederik de Grote liet zich er samen met zijn honden begraven, op eigen verzoek zonder al te veel ceremonie.
Schloss Charlottenburg
Schloss Charlottenburg is het grootste kasteel van Berlijn en was ooit de zomerresidentie van de Pruisische koninklijke familie, gebouwd in opdracht van keurvorstin Sophie Charlotte. De barokke tuinen achter het paleis bieden een rustige plek middenin de hoofdstad, met een porseleinkabinet dat tot de mooiste kamers van het hele paleis behoort.
Albrechtsburg Meissen
De Albrechtsburg in Meissen geldt als het oudste kasteel van Duitsland dat ooit als permanente residentie werd gebruikt, daterend uit de vijftiende eeuw. De stad is minstens zo bekend om zijn porseleinfabriek, de oudste van Europa, wat een bezoek aan het kasteel goed te combineren maakt met een kijkje in de porseleintraditie van de stad.
Schloss Moritzburg
Schloss Moritzburg, niet ver van Dresden, is een barok jachtslot midden op een eiland in een meer en diende als decor voor de bekende sprookjesfilm Drie Nootjes voor Assepoester. De symmetrische opzet, met vier ronde torens en een spiegelend wateroppervlak eromheen, maakt dit een van de meest fotogenieke kastelen van Oost-Duitsland.
Schloss Schwerin
Schloss Schwerin, gelegen op een eigen eiland in het gelijknamige meer, wordt vaak het Neuschwanstein van het noorden genoemd vanwege de sprookjesachtige torentjes en koepels die zich weerspiegelen in het omliggende water. Het kasteel diende eeuwenlang als residentie van de hertogen van Mecklenburg en is tegenwoordig zowel museum als zetel van het regionale parlement.
Van het wereldberoemde silhouet van Neuschwanstein tot de rustige eilandligging van Schloss Schwerin: deze 20 kastelen laten zien hoe verspreid en divers de kastelencultuur van Duitsland is. Wie een reis rond een paar van deze kastelen wil plannen, doet er goed aan om per regio te kiezen: de Rijnvallei en Moezel voor een concentratie aan burchten dicht bij elkaar, Beieren voor de meest fotogenieke sprookjeskastelen van het land, of Saksen en Brandenburg voor wie liever barokke paleizen combineert met een stedentrip naar Dresden of Berlijn.
Wie net begint met het verkennen van de Duitse kastelencultuur, doet er goed aan om te starten met een van de regio’s waar meerdere kastelen dicht bij elkaar liggen, zoals de Rijnvallei tussen Koblenz en Bingen. Daar is het mogelijk om op één dag langs drie of vier verschillende burchten te komen. Voor wie liever de meest bekende namen afvinkt, is een route langs Neuschwanstein, Hohenschwangau en Linderhof in Beieren de logische keuze, terwijl liefhebbers van minder toeristische plekken eerder bij Burg Rheinstein, Schloss Lichtenstein of de Albrechtsburg in Meissen moeten zijn.
Geef een reactie